Selamat datang di situs CV. Mandiri Kreatif

CV. MANDIRI KREATIF adalah sebuah perusahaan yang didirikan di Kota Bandung pada tanggal 18 Februari 2010. Perusahaan ini bergerak dalam perdagangan barang dan jasa. CV. MANDIRI KREATIF telah banyak mendapatkan proyek-proyek pemerintah dan swasta. Komitmen kami adalah memberikan kualitas layanan terbaik, yang menjadi motivasi kami dalam mencapai prestasi untuk menjadi mitra di bidang pengadaan barang dan jasa yang berkualitas. Sejarah usaha kami selalu mengembangkan sumber daya manusia dan mencari inovasi baru dalam meningkatkan mutu kerja didukung peningkatan sarana produksi hingga pendukung usaha lainnya.

Rabu, 06 Januari 2021

VILLA ISOLA, UNGKAPAN CINTA SEORANG PLAYBOY

 

VILLA ISOLA, UNGKAPAN CINTA SEORANG PLAYBOY

Silvio Berlusconi, mantan Perdana Menteri Italia yang kaya raya dan juga pemilik perusahaan media raksasa terbesar di Italia, adalah pria yang dikenal doyan wanita alias seorang playboy. Hal ini tidak pernah disangkalnya, bahkan ia mengakuinya sendiri di mana ia mengatakan “I’m not a playboy, I’m a playman” (playuomo), maklum usianya sudah uzur 77 tahun.

Pada zaman kolonial, di Bandung juga ada seorang pria yang memiliki sifat maupun perilaku yang hampir serupa dengan Berlusconi, namanya Dominique Willem Berretty. Ayahnya seorang guru sekolah asal Italia dan ibunya adalah seorang gadis Jawa. Ia dilahirkan pada tahun 1890 di Yogyakarta sebagai sinyo blasteran. Setelah dewasa ia memiliki wajah yang tampan.

Pada awalnya, ia bekerja sebagai reporter. Pada tahun 1917 ia mendirikan kantor media yang diberi nama Algemeen Nieuws en Telegraaf Agentschap (ANETA) dengan mottonya (Altijd Nummer Een Trots Alles) – “Selalu Harus Nomor Satu; Apapun Biayanya”. Perusahaan ini membuat dia menjadi kaya raya dan dijuluki sebagai Raja Koran. Ia juga memiliki hobby main perempuan, antara lain selama hidupnya ia sudah menikah sebanyak enam kali. Ketika masa jayanya, ia telah diangkat menjadi bangsawan (baron) oleh Kerajaan Belanda. Jadi mirip seperti Berlusconi!

Sekitar tahun 1932, ia menjalin asmara dengan salah satu putri dari Gubernur Jenderal Cornelis de Jonge, tetapi tidak direstui oleh ayahnya karena sifat playboynya. Gubernur Jenderal Cornelis de Jonge merupakan pejabat tertinggi dari Kerajaan Belanda di Indonesia yang memerintah pada tahun 1931-1936. Berretty merasa tersinggung berat karena lamarannya ditolak. Oleh sebab itu, untuk membuktikan bahwa ia layak dan cukup terhormat untuk bisa meminang putri sang Gubernur Jenderal, ia merencanakan membangun sebuah istana di Bandung seperti layaknya seorang raja. Ia menghubungi arsitek terbaik pada masa itu, yakni Ir. C.P. Wolff Schoemaker, yang reputasinya tidak perlu diragukan lagi, karena antara lain ia yang merancang Gedung Sociteit Concordia (Gedung Merdeka) maupun Grand Hotel Preanger.

Berretty membangun gedung Isola yang kita kenal sekarang ini di atas tanah seluas 120.000 meter persegi dengan bantuan biro arsitektur AIA di Batavia. Gedung yang sedemikian indah dan besar itu ternyata bisa selesai dibangun hanya dalam jangka waktu enam bulan saja. Dimulai pada Oktober 1932 dan selesai Maret 1933. Kerangka bangunan dan jendela-jendela gedung ini terbuat dari baja, sedangkan lantainya beton cor.

Jadi sebenarnya Villa Isola itu dibangun sebagai balas dendam karena lamarannya dari Willem Berretty ditolak. Hal ini membuat dia patah hati dan tersinggung berat. Maka tidaklah heran setelah Villa tersebut selesai, di ruang masuk utamanya dipasang plakat yang bertuliskan: M’ISOLO E VIVO – “Saya mengucilkan diri untuk bertahan hidup”. Dari kata ISOLO (isolasi – terkucil) inilah nama ISOLA diserap. Maka tidaklah salah ada ungkapan yang menyatakan: apabila pria jatuh cinta, maka ia akan bisa menghasilkan karya besar, termasuk Gedung Taj Mahal di India yang juga merupakan ungkapan cinta dengan bahasa arsitektur.

Villa Isola dibangun lengkap dengan sarana ruang bioskop, ruang biliard, bar, lapangan tenis maupun kolam renang. Khusus untuk menghias taman yang penuh dengan bunga mawar merah dan bunga anggrek maupun kolam, telah diimpor khusus dari Eropa enam angsa hitam. Semua perabotan dan kaca tritisan diimpor dari Paris. Walaupun Villa Isola telah selesai pada bulan Mei, tetapi baru diresmikan sembilan bulan kemudian tepatnya pada tanggal 18 Desember 1933, karena ia ingin menunggu hingga semua pohon dan tanaman bunganya berkembang dahulu. Villa Isola dibangun dengan biaya 500.000 Gulden atau setara dengan Rp 250 miliar uang masa kini. Satu nilai yang tidak murah hanya sekadar untuk menghibur rasa patah hati.

Dengan kekayaannya, Willem Beretty mampu membangun Villa Isola. Walaupun demikian masa hidup seseorang ditentukan oleh Tuhan. Dalam perjalanan dari Amsterdam ke Batavia, pesawat yang ditumpangi Berretty jatuh di Suriah. Setelah ia meninggal dalam usia 44 tahun, Villa Isola diambil alih dan dikelola oleh Fr JA van Es, pengelola Hotel Homann. Ketika zaman penjajahan Jepang, Villa Isola dijadikan markas pusat tentara Jepang dan sempat digunakan sebagai kediaman dari Jenderal Hitoshi Imamura. Villa ini pernah berganti nama menjadi Bumi Siliwangi. Saat ini, Villa Isola dipakai oleh IKIP (Institut Keguruan dan Ilmu Pendidikan) atau yang sekarang menjadi Universitas Pendidikan Indonesia – UPI.

(Sumber artikel : Mooi Bandoeng, Robert  T.S. Nio)


 

CARPON E M A Kénging Naneng Daningsih

CARPON
E M A
Kénging Naneng Daningsih

Ti peuting mula bébérés téh, koper nu geus dipak téh dibongkar deui, kitu deui tas tangan bawaeun ka kabin kabéh dibongkar, teu percaya kana pagawéan sorangan. Atuh da sieun aya nu tinggaleun, mangkaning lalakon jauh apan ayeuna indit téh. Enya ogé di ditu loba toko beulieun cenah hayang naon sagala rupa ogé aya tapi apan kuring téh jelema manyang-munyung urang kampung bau lisung nu teu nyaho nanaon da puguh apan kakara ayeuna rék ngasaan tumpak kapal udara ogé. Ka toko téa meureun kudu ngomong naha ku basa Inggris atawa ku basa Arab. Lebeng duanana ogé teu timu boro-boro jalma jauh ka bedug modél kieu bisa basa modél kitu, jajauheun.
Koper téh geus sabaraha kali mah dibongkar pasang, baju nu geus asup dikaluarkeun deui, geus di luar kapikir engké  perlu, bus diasupkeun deui, kitu jeung kitu baé nepika tungtungna mah pusing sorangan, cul baé diantep.
Kuring téh diparengkeun rék jarah Mekah, geus lebaran ieu, iang téh. Geus kitu baé geus waktuna meunang panggilan ti Nabi Ibrahim. Titis tulis bagja awak geuning enya lain urang anu nangtukeun. Anu rék jarah téa satadina mah lain kuring tapi ema, indung kuring. Geus saged sasadiaan jauh saméméhna. Duit keur mayar ONH geus dipisahkeun malah geus disetorkeun ka Biro perjalanan haji jeung umroh nu aya di kota kuring.
Nu matak hélok jeung teu kaharti ku akal mah ema téh geus nyieun surat wasiat anu eusina nétélakeun bagian harta kakantun ema geus diatur keur si itu si ieuna; sasatna ema téh geus buka waris da saurna "Ema mah geus kolot bisi dipundut di ditu, mending ogé bérés babagi ayeuna Ema téh teu hayang ngadéngé anak-anak ema paséa alatan parebut warisan. Pek sing alakur sing silih pikanyaah.” Enya sagala geus dibagikeun sararé geus boga hancengan masing-masing, da puguh banda teu sabaraha gampil babagina ogé, jeung deui pangpangna mah dulur-dulur alakur sakabéh teu aya nu baha kana bagian anu geus ditangtukeun ku ema.
Naha atuh tilu bulan méméh bulan puasa, ema téh bet ngantunkeun. Ngabongohan pisan, sararéa asa diheulang, enya ari ema kagungan darah tinggi mah, tapi da sapopoé téh kaciri jagjag, ka pangaosan biasa unggal Kemis taya nu kalarung kitu deui mun aya piknik kaditu kadieu jeung rombongan RT atawa rombongan séjénna ema sok ngiring da puguh teu aya tanda-tanda nu repot teu aya totondén nanaon, éstu teu disangka pisan. Bada solat subuh ditéang ku Ceu Atin nu héran tara-tara tisasari tos carangcang tihang ema teu acan kaluat ti kamar. Ari diguyahkeun geuning tos teu aya dikieuna.
Geus beres tujuhna, sadudulur kuring jeung kulawarga masing-masing ngumpul ngariung, ajengan anu tadi ngaluluguan tahlil diandeg ulah waka sina mulang, maksud téh rék ngabadamikeun wasiat ema téa. Tapi da henteu lila saréréa ogé sapuk rék ngajalankeun wasiat ema, saréréa geus narima bagian masing-masing, ngan ukur ngomongkeun teknis kumaha ngurus-surat-suratna.
Aya saeutik anu jadi pananya ti sararea téh, apan ari raja kaya mah tadi gé geus diajangkeun keur si itu si ieu na, ngan jatah ka Mekah anu duitna geus dipihapékeun ka biro perjalanan haji jeung umrah henteu bisa dicokot deui, tapi bisa diganti ku nu séjén, sanajan kudu aya tambahan keur itu jeung ieu. Teu nanaon sakitu mah wajar. Masalahna saha anu rék ngagantina, dulur nu tilu geus jaradi haji jeung hajjah, iwal kuring nu acan téh. Sararéa nunjuk ka kuring, hayang kuring ogé ka Mekah téh, ngan meureun ongkos ka Mekah hancengan ema lain kuring wungkul tapi kudu dibagi keur dulur-dulur anu sarua boga hak. Dina babadamian diputuskeun ka Mekah bagian kuring tapi bagian tina balong nu tonggoh kuring henteu meunang bagian. Hadé kitu ogé, sararéa satuju. Kitu deui kang Maman, salaki kuring anu iklas ditinggalkeun ku kuring ka Mekah. Ajaman mah lamun kuring ka Mekah téh hayang bareng jeung manéhna da kumaha atuh ari situasina saperti kitu, lain teu hayang? teu masalah lamun kuring boga duit mah.
Dina emprona indit, kulawarga ngan nganteurkeun nepika kuring merenah diuk dina beus nu rék mawa kuring ka Pondok Gede anu saterusna dibawa deui ka Halim, ti dinya biur ngapung ngawang-ngawang. Labaik Allohuma Labaik.
Saméméh iang ka Halim rombongan téh direureuhkeun heula di asrama haji lantaran kapal anu rék mawa kuring kakara jam 8 peuting ngapungna.
Batur sabangku dina beus téh tatanga kénéh, Ibu Mari nu angkatna téh sakulawarga sareng carogéna, sareng ibuna, Ibu Marfuah, katut putrana duaan, néng Nina sareng Cép Dodi. Ari ibu Marfuah téh sobat dalit ema boh di lembur boh di pangaosan yuswana ogé henteu géséh nu matak nyobat, kaditu kadieu sasarengan baé. Basa ema pupus anjeuna midangdam bangun anu kanyenyerian pisan da puguh kaleungitan sobat anu sapantar sami-sami sepuh.
"Naha atuh Ma Enar téh bet miheulaan, apan ibu anu gering ripuh téh jaba geus sakieu rarempona kieu," saurna. Saleresna anjeuna téh kagungan panyawat gula jeung darah tinggi tos repot da kamana-mana téh tara kantun ti teteken. Ayeuna ogé mekel korsi roda kanggo engké diditu nu mawi Cep Doni dicandak ogé, badé ngabantu-bantu nyurung.
Mindeng kabandungan mun sakalieun ema sasauran yén ibu Marfuah téh sering curhat perkawis kalakuan putu-putuna anu kirang sapagodos sareng kahoyong manahna. Tapi ku ema ukur dimuhunkeun baé da nya saleresna sanajan nyobat ari urusan rumah tanggana mah teu saé milu ilubiung. Kuring ogé api lain ngeunaan urusan éta mah ngan ukur nyaho sadirieun baé, tapi barang ningali salila di perjalanan bet asa kapikiran boa enya kasauran ema téh. Basa di jalan Ibu Marfuah téh sasauran hoyong lirén heula di pom bengsin hoyong ka jamban heula. Naha atuh lain digugu boh ku putrana atawa ku incu-incuna kalahkah gegelendeng, tarik deuih nyariosna téh da ku sararéa ogé kadangu.
"Ari Amih atuh sanés titadi méméh angkat!" Kasauran ibu Mari téh tangtu baé kakupingeun ku pangaping nu terus noél supir. Teu lila beus téh reg eureun di rest area.
"Mangga bilih aya nu badé ka jamban, palih ditu pengkereun réstoran Padang" ceuk pangaping. Jrut nu tarurun téh lain baé ibu Marfuah tapi ampir kabéh nu aya dina beus.
"Enggal atuh Ni, hararésé naker badé tarurun téh Nina gé hoyong ka cai,” ceuk Neng Nina pokna teu euleum-euleum, sakitu ningali ninina usah-oséh rék turun tina beus téh.
Ari kitu mah teu géséh-géséh teuing cariosan anjeuna ka ema téh. Da kuring ogé ngarasa kalakuan Cép Doni téh henteu merenah. Kitu deui Basa datang ka Pondok Gede dina waktuna tuang, paboro-boro bangun nu sieun béakeun kaasup Néng Nina jeung Cép Doni teu inget ka nini nu masih kénéh di tukang.
Ningali kitu kuring bet merebey cimata teu pupuguh, ceurik kanyenyerian teu bisa ditahan nepi ka basa batur solat magrib berjamaah kuring mah nyuuh dina bantal di juru. Kuring téh rumasa dosa da kalakuan kuring ka ema ogé henteu leuwih alus batan kalakuan Cep Doni ka ibu Marfuah. Kuring téh budak bungsu nu dirungrum kaasih indung jeung dulur-dulur nu matak ogoan jeung goréng adat. Rumasa kuring téh rumasa, komo sanggeus kuring kawin jeung Kang Maman, kuring pupulih rék pindah nuturkeun salaki ku ema diceungceurikan. Majarkeun téh lamun kuring pindah ema jeung saha naha tega ninggalkeun ema di dieu sorangan? Bisi gering panas tiris moal aya nu ngurus, kituna téh bari terus carinakdak. Dulur-dulur ogé ngarojong kana pamendak ema téh da sanajan sakota ogé moal bisa nalingakeun ema terus- terusan, da puguh baroga tanggungjawab masing-masing.
Nurut kuring téh nurutna mah henteu tulus nuturkeun Kang Maman komo deui basa nyaho Kang Maman ogé soléh hirup sorangan di Jakarta kajeun teuing balik unggal minggu, kakaretaapian unggal Jumaah soré balik deui Senen subuh. Sanajan kitu haté kuring angger ngageremet asa dipegat duriat, asa diteungteuinganan ku ema. Nu matak adat téh beuki undak teu kaop kasigeung gampil pisan marudah, kitu téh teu ka dulur teu ka ema sarua. Tungtungna kuring pada ngama'lum ku sararéa. Da basa jatah ka Mekah dibikeun ka kuring gé, mémang geus meunang badami saréréa sugan baé geus ka Mekah mah adatna bisa robah.
Jadi kalakuan Cep Doni téh gambaran kalakuan kuring pisan ceples henteu dipiceun sasieur. Ayeuna kuring kakara sadar geuning kalakuan kitu téh kacida goréngna, kacida gedé dosa kuring ka indung nu sakitu mikanyaahna nu salawasna ngéléhan dapon kuring senang. Karasa lamun kuring keur murang-maring ema mah sok terus angkat, paribasa mah dek mikeun cau ka si Tetéh atawa papadon rék ka tukang ngaput atawa naon baé nu jadi alesan. Padahal ceuk si Tetéh mah Ema téh ngahaja ngajauhan nu keur ambek supaya ulah kateterusan, karunya budak téh bisi doraka lamun nepika ngunghak ka indung.
Solat magrib téh kuring sorangan, batur balakécrakan di ruang makan kuring mah numpi di kamar. Boro-boro hayang dahar, disarusulan ogé ukur nganuhunkeun baé. Kuring neneda ka Gusti nyuhunkeun dihapunten kana kalakuan kuring anu sakitu cawadeunana. Duh Gusti naha kinten-kintenna dosa abdi téh tiasa dipupus? Ampun Gusti, ampun ema, hapunten abdi.
Kuring henteu yakin naha dosa kuring téh bisa dipupus gancang-gancang atawa henteu, tapi ti harita unggal solat kuring teu weléh sujud neneda ka Yang Manon sangkan sagala dosa kuring utamana dosa ka ema anu sakitu gedéna geura dihapunten. Teu weléh kuring neneda sangkan ema,ditampi iman islamna ditampi amal ibadatna sareng dihapunten sagala kalepatanana. Kitu téh unggal waktu bari teu petot cimata murubut teu ngingetkeun kana kaséhatan sorangan kadang kala nepika poho dahar poho nginum padahal perjalanan anu sakitu beuratna. Aya nu ngupah ngapeh ogé boh ku sasama jamaah atawa ku pangaping kuring henteu betus ngan ukur nyebut teu naon-naon atawa ukur nyebut salésma. Tapi kakuatan awak geuning aya watesna beuki lila boh lahir boh batin beuki karasa lemah, tungtungna brek gering parias nyongkab bari jeung sasar.
Lantaran kaséhatan kuring beuki lila beuki goréng, di Mekah kuring dibawa ka rumah sakit meunang dua poé. Salila ngendong di rumah sakit téh panas henteu turun-turun, késang ngoprot bari jeung guling gasahan, unggai rék saré kabayang baé pameunteu ema asa aya dina kongkolak panon. Basa rék dirangkul les deui kalangkang ema téh ngiles. Kitu jeung kitu baé kuring ngudag-ngudag ema bari haharegungan, gogorowokan ema hapunten ema hapunten, tepika reupna peureum. Dina itungan duka sabaraha lilana kuring ngalenyap rarasaan téh ema nyampeurkeun bari imut ngagelenyu terus ngusapan siran, aya rasa tengtrem anu kacida nikmatna, nyerep nyecep kana ati sanubari.
Barang nyah beunta ibu Marfuah karasa keur ngusapan sirah kuring bari diriung ku ibu-ibu nu séjénna. Rék cengkat diharalangan majarkeun téh tong wara hudang baé cenah tangtuna ogé lalungsé kénéh urut dua poé sasar teu eureun-eureun.
Ti harita awak neutneutan ka cageur, ibadah sanajan kudu nyéwa korsi roda teu burung kalaksanakeun. Pauntuy-untuy jeung ibu Marfuah boh sa'i boh tawaf kana korsi roda nu ngahaja anjeunna ogé husus nyéwa nu ngadorongna da apan korsina mah anjeuna mawa ti lembur, cacap nepi ka beresna rukun haji.
Ari nu matak hélok kamana-mana téh kuring asa dibaturan ku ema da rét ka gigireun ningali téh asa ningali ema, jalmi eta téh pangambungna persis pangambung ema, kitu deui rét ka kénca ieu mah socana nu siga ema téh, ningali ka hareup ieu mah langgeorna nu siga ema téh. Kitu jeung kitu baé salawasna ema aya di gigireun, di hareupeun, di kenca, di katuhu, dimana- mana. Saestuna ema aya dina haté kuring.*

Carpon Simpé Kénging Cucu Nurzaman

 Carpon
Simpé
Kénging Cucu Nurzaman

Dor! Péstol FN melesatkeun péééélor kana tarang si Aman.
Lisa, ”Hapunten.”
Aya bukhul-koret, hirshun-sarakah kana dunya, hasad wa hikdun--sirik tur ngéwa, jahlun-bodo, kibrun--adigung, syahwat-birahi anu ngagedur teu kaangkék, jeung godlob-ambek nu ngabebela, nyakakak akey-akeyan dina jero tarang Aman.
Ceuk Lisa, ”Naha salira bet miara panyakit anu awon?”
Aman masih kénéh ngarénghap. Dor! Sakali deui pélor melesat. Ayeuna mah nembus jajantungna.
Bahaya éta panyakit téh, matak mawa mamala ka diri anjeun jeung ka nu lian. Al laum-ngajejeléh, Al hawa-gampang kataji ku kasenangan. Al makru-ngacowkeun. Al ujub-ngarasa hadé dina lampah. Al ghibah-ngupat batur bari shu’uzhon—goréng sangka. Ar riya-hayang kapuji batur. Azh zhulmu-kaniaya, Al-kidzbu-bohong, jeung ghoflah-mopohokeun Pangéran. Kabéh akey-akeyan ngagonjak ka si Aman, “Tiwas manéh dina kagoréngan.”
Ceuk Lisa, ”Emh, salira, naha teu néang jeung nyorang jalan hirup pisalameteun? Naha ngéwa naon ka abdi? Nepi ka rék ngarogahala kahormatan sagala. Teu payus jeung kahadéan. Kutan alkohol. Kutan ganja. Kutan lalajo film-film anu jorang. Kutan gaul jeung jelema anu baragajul. Teu nyaho di budi anjeun. Naha teu cukup ajakan ti pun lanceuk? Carogé abdi? Yeuh. Geura sebut asma-Na. Sok ku Lisa dibantuan.”
Getih ngucur tina tarang, maseuhan téhel. Pon kitu tina lebah dada tempat jajantung. Ngabolobor. Lisa ngaluarkeun hp ku leungeun kéncana. Mencét nomer.
*
“Ku naon geulis?” salaki Lisa nalék.
Ari anu ditalék kalah nyurucud cipanonna. “Emh. Hanjakal Lisa mah gaduh rerencangan téh.”
“Naha kumaha?” salaki Lisa semu héraneun.
“Saupami diajak kana kasaéan téh kalah ngabalieur. Kalah ngéwa ka Lisa. Cenah Lisa mah jalma so! Mamaké jilbab téh hayang kasebut ‘alim. Padahal mah pan éta paréntah ti Pangeran.”
Salaki Lisa masih kénéh ngemu kahémeng.
“Enya kapungkur, sateuacan pendak sareng Aa, Lisa ukur istiqomah dikurudung. Ari setélan mah sapertos jalmi ilahar, lancingan jeans, kaos ketat. Tapi ayeuna saatos Lisa terang ti Aa, kana katerangan anu langkung teleb, tétéla jilbab téh sanés kabudayaan arab. Éstuning paréntah ti Nu Maha Kawasa.”
“Tos geulis. Sing sabar,” salaki Lisa ngusapan buuk pamajikanana, “Bebenaran mah mémang beurat ditanjeurkeunana gé. Aya kalana dugi ka kedah mertarohkeun nyawa. Aa bingah ka Lisa. Tos istiqomah.”
Jam geus nuduhkeun wanci janari leutik. Giliran ka cai, ngaradon wudlu. Duanana naretepan. Roka’at ka roka’at dilakonan kalawan khusyu. Ditutup ku sholat nu gangsal itunganana. Di luhureun sajadah duanana marenekung. Ngecapkeun du’a. jeung nyebut asma pangéran. Haté nu ikhlas jiwa nu sugih ku ajén inajén anu haq. Lisa ngaderes qur’an ngantosan subuh. Sababaraha juz. Ari salakina mah teteg dina dzikir.
Adzan nyelesep kana lelembutan jalma-jalma. Lisa jeung salakina cengkat tina sajadah. Duanana ngaléngkah kalawan yakin ka masjid anu teu pati jauh ti imahna. Ibun maruntang dina reumis, sisi susukan. Hawa tiis, nyecep kana awak.
*
Hapunten Néng Lisa, abdi tos gaduh prasangka awon. Tos su’udzon. Abdi anu hoyong sareng nu sok awon pikir. Sanés Néng Lisa. Abdi anu sok mabok mah. Hapunten. Sakali deui hapunten.
“Teu bisa. Anjeun kudu dihukum.” Sada sora Lisa.
“Nyanggakeun sadaya-daya,” témbal téh.
“Ka saha deui manéh geus su’udzon téh?”
Ka Jabo, ka oséng, ka Marno, sareng ka Baros. Jabo mah teu aya masalah kétang. Saé. Marno ogé kitu deui. Teu siga abdi, baragajulan.
“Ka saha deui?” sada sora Lisa deui.
“Ka pérsik. Ka Mahmudi”
“Tah kitu ari murid Nunu mah,” ceuk Lisa deui téh, “Kedah jembar manah. Geuning dina ranggeuyan mutiara, kudu asih ka jalma anu mikangéwa ka manéh. Tong dibales ku su’udzon. Boa teuing manéhna langkung saraé ti manéh. Tong ngarasa leuwih mulya ti batur.”
Simpé.
“Ngaku salah?” tanya Lisa.
“Sumuhun.”
“Siap dihukum?”
“Insya Alloh. Abdi nyungkeun diraksa tina kasalahan. Muga, aya amalan anu tiasa nyalametkeun abdi tina naraka. Abdi siap nandangan katangtuan. Asal internet kudu diraksa tina maksiat. Upami perlu mah dieureunkeun. Blokir jaringan internet barat anu goreng. Pon kitu deui TV, muga ulah mintonkeun film anu teu payus, anu matak mawa-mawa kana kagoréngan. Seni kedah distop heula. Kedah aya saringan. Tong bisnis demi budaya jeung duit. Kudu demi Alloh, demi Agama. Tong diporsir, jadi industri. Hirshun, sarakah. Élmu didagang-dagang sarta dijieun pakasaban. Naon bédana jeung ustadz anu sok miharep duit, anu ku anjeun sok dilécé. Anjeun leuwih ti kitu. Dalah anjeun pamawana.”
“Heup-heup. Naon deui dosa anjeun?”
Ah taroskeun wé ka Malaikat Atid. Dosa abdi seueur.
Abdi satuju kana jalan Alloh, kana syariat, thoriqoh, hakikat, sinareng ma’rifat. Sok sanaos abdi teu acan tiasa nyekel deleg, remen sulaya. Tapi abdi gaduh kayakina yén pasantrén leuwih utama batan sakola. Lain hartina sakola teu perlu. Masantrén heula anu utama. Tong ngagedékeun sakola. Loba dodojana. Komo mun geus aya anu puristis jeung kafir mah. Abdi yakin urang sunda sakedik anu sanes islam. Islam anu bubuhunan. Anu nurus tunjung. Tapi tong modérn teuing siga abdi, kabalinger. Kudu sineger. Conto KH Ahmad Fawzy Imron, basajan, handap asor. Nyaahan. Jeung deudeuhan. Conto oge Kh Abdul Ghaos Saepulloh Al Maslul sareng KH Zezen Zaenal Abidin Bazul Asyhab. Conto KH Ilyas Ruhiyat (alm). Estuning lemah lembut. Nyaahan. Sopan ka jalma anu bedegong jeung bodo.
“Pangersaaaaaaaaa.”
“Éh Néng Lisa mani saé raksukanana. Shafira atanapi Robbani? Tapi sigana mah bordiran Tasikmalaya. Hébat lah sapertos murid téh Witrin.”
“Ah ari taeun téh,” témbal Lisa semu lingsem, “Ka saha deui?”
“Ka nu jajaluk, sok goréng haté. Ka kuncen tara daék méré pakéan anu merenah pikeun nutup orat. Ka jalma anu lapar masih kénéh pedit alias korét. Ka Alloh. Abdi zholim ka diri abdi. Abdi Zholim ka Alloh.”
Simpé deui.
“Stop pornografi. Stop miras. Stop tayangan TV.  Stop mumuja ahli ilmu pengetahuan anu hanteu boga tauhid. Stop Syariat tanpa thoriqoh. Inget saenyana Thoriqoh jeung syariat éta hal anu teu bisa dipisahkeun. Thoriqoh kudu maké syariat, syariat kudu maké thoriqoh. Ramékeun mesjid. Kurangan hiburan anu goréng atikanana.”
“Naha siga Lisa Baheula?”
“Ah henteu Lis,” témbal téh, “Tos ah tong ngémut deui baheula. Ti ayeuna ka hareup Kudu hadé. Stop Géng. Stop pergaulan bébas. Tong ngagungkeun seni. Seni lain bebeneran, mung ukur alat, pikeun metakeun bebeneran. Téang heula bebeneranana. Ayana di pasantrén, di masjid, majlis élmu, di majlis dzikir.”
‘Yaa Robbi bil-Musthofaa balligh maqooshidanaa Waghfirlanaa maamadho yaa waasi’al karomi.’
Sora di masjid At Tin. Terus. Terus. Maulid. Syaroful anaam, ad diba’i, Al barzanji natsar wa nazhom, Al burdah,  jeung nu séjénna deui.
Stop pamabokan. Tolak keras narkotika.
“Ah, nu namina jalmi saha nu terang. Anging Alloh. Mugia Alloh nuduhkeun kana jalan anu saé, bener, tur lempeng. Jalanna jalmi-jalmi anu tos dipaparinan ni’mat ku anjeun-Na,” omong Lisa.
Mugi dipaparin kakiatan kanggé ngangkek hawa nafsuna. Ngalajur nafsu. Néang popularitas—sum’ah. Hayang kapuji ku batur—riya; ku baraya, ku tatangga. Ku hal-hal anu teu pantes pikeun méré pujian. Ukur Anjeun-Na anu ngagaduhan sadaya puja sinareng puji. Mungguh miharep janten jalmi anu pinuji di payuneun Anjeun-Na éta anu utami.
“Mugi ditebihkeun Lisa tina sagala rupi ketak mapatahan anu teu mangpaat. Mugi dipaparinan kasaéan kanggo ngadugikeun hal-hal anu kedahna didugikeun. Sapertos Pangersa Anjeunna. Anjeunna ogé teu peryogieun pujian. Mugia seueur jalmi anu percanten ka anjeunna anu janten Naiba Rosulillah. Wali Agung. Rajana para wali di zaman ieu. Mugia berkah ti anjeunna, Abdi sadaya tiasa kalebet jalmi anu dipaparin pangampura ku anjeun-Na.”
Hidup para kiyai, hidup para ‘ulama. Hidup. Para asatidz. Hidup para salikin. Hidup islam.
Teu hidup anu goréng adat anu teu daék memener kalakuanana. Mugia gusti maparinan pangampura ka abdi sareng jalmi-jalmi muslim-mu’min anu masih keneh zholim. Sarta maparinan pituduh anu haq. Anu lemah lembut. Anu tiasa ngarobih kana saniskanten kalakuan awon.
Hapunten. Afwan. Allohumaghfirlii waliwalidayya, walil mu’miniina wal mu’minat al ahya I minhum wal amwat birohmatika Ya Arhamar Roohimiin. Wassalam.**

Aki Warung Kénging Wahyu Wibisana

Aki Warung
Kénging Wahyu Wibisana
AKI WARUNG, biasa kuring nyebut kitu ka manéhna téh. Pédah akina tukang warung nu aya di hareupeun imah kuring. Cenah mah umurna geus aya kana saratus taunna. Bisa jadi, lantaran Si Aki geus sakitu eumeurna. Kulitna nu bodas geus naroknok ku karang jadi pandeuri. Hurik deuih. Lilinieun lain ngan leungeunna wungkul, geus nepi kana biwir handapna. Halisna geus jiga ramat lancah, ari kumis ngan jadi dina juru-juru biwir, keri, curiwis, lir sikat gigi butut.
Enya, nilik kana warugana mah geus rapuh pisan. Tapi, nu matak ku kuring dicaritakeun ayeuna, di manéhna téh aya kénéh nu hurung. Dina haténa. Kawas huut nu ngandung seuneu: buruk di luarna, tapi di jerona mah ruhay kénéh. Tah ruhayna ieu nu dipuji ku kuring téh.
Sanajan ruhayna téh sakapeung mah matak panas haté kuring! Haté lalaki nu aya di kuring.
Paingan, cék haté, upama kuring ngaliwat, hég pareng papelong jeung manéhna, bet meunang sorot anu anéh. Manéhna kawas nu kumerot hayang jadi kuring. Katémbong, pelong panonna nu geus kulawu ngadadak jadi sumirat. Biwir handapna nu geus melay ngageter kawas nu hayang pok:
"Naha Aki téh teu jadi Adén?”
Manéhna téh sok nyebut Adén ka kuring.
Kakara nyaho sabada pamajikan nyarita ka kuring. Majarkeun téh, paingan Si Aki sok gancang nyingkah, bangun éraeun, asup ka jero imah, upama pamajikan pasarandog jeung manéhna di warung. Cenah, cék tukang warung, Si Aki resepeun ka pamajikan kuring. Ari sababna taya lian, pédah rupa pamajikan kuring, cék Si Aki, sarimbag jeung pamajikanana baréto. Duka pamajikan anu kasabaraha, tapi cenah, cék tukang warung, pamajikan Si Aki anu pangdipikaasihna ku manéhna.
Tah kitu nu matak tadi disebut matak panas haté téh. Tapi, ku lantaran kuring nyaho yén careuh téh geus teu huntuan, geus lémpoy bin létoy, ah teu hariwang teu sing ngencarkeun hayam danten ogé. Malah kuring jadi hormat ka manéhna, lantaran tétéla di manéhna aya anu teu daékeun ngolotan, haténa.
Sanajan kitu, kuring api-api teu nyaho baé. Tara némbongkeun riuk beungeut anu matak curiga Si Aki. Nanya, ngobrol, sabiasa. Malahan jadi leuwih deukeut, lantaran hayang leuwih wawuh kana perasaanana.
Tina obrolan jeung Si Aki, ka béhdieunakeun, kuring meunang raratan yén manéhna téh baheula mah pangarjunana. Loba awéwé nu kaédanan, kaasup ronggéng-ronggéng di bédéng. Teu anéh upama manéhna cruk-crek téh lantaran loba nu antri.
"Tapi Aki téh teu ngasaan bogoh," omongna bari ngagaro bitisna nu geus hépé kawas lontong kurang eusi.
Cenah, ku lantaran manéhna téh pakulitanaua bodas, resepna nya ka nu hideung. Hideung santen. Lebah dieu kuring beuki ngarti naon sabenerna nu matak Si Aki resepeun ka pamajikan kuring. Pamajikan ogé apan hideung santen, jeung ceuk kuring manis.
Anu diincer ku Si Aki baréto, cenah, anakna hiji oah urang Ciwaregu. Kitu rupana téh, hideung santen jeung manis. Tapi ku lantaran anak oah nu dipikasieun jeung dipikangéwa ku rahayat, Si Aki téh ngarasa wegah. Keur mah aya pasal deuih. Ronggéng-ronggéng barogoheun ka Si Aki atuda, nepi ka éta oah asa kaéléhkeun. Nya bedog kaluar. Si Aki némbongkeun tapak bedog oah, kiwed manjang dina luhureun keuneungna.
RESEPNA Si Aki kana ketuk tilu, jigana, kawas kuring kana udud, ngabaju. Ayeuna geus euweuh nu ngamén deui, katambah manéhna geus aki-aki. Tapi ari kana ngaréngkénék mah sok pirajeunan kénéh. Incuna, tukang warung téa, anu ngabéjakeun téh. Lain ka kuring, tapi ka pamajikan kuring.
Majarkeun téh, upama dina radio aya tabeuh ketuk tilu, Si Aki sok ngahaja ngaringkeb manéh di pangkéngna. Ari sakali mangsa diintip ku incuna cenah Si Aki téh keur ngéngklak bangun ni’mat. Édas, taksiran mah keur mulangkeun deui panineunganana.
"Kumaha paroman beungeutna?” kuring panasaran nanya ka pamajikan.
Jigana pamajikan kuring nanyakeun deuih ka incu Si Aki. Tuluy diintip deui.
Cenah, ceuk incuna, upama Si Aki tas ngigel, sok tuluy ceurik bangun sedih, bangun nalangsa. "Ari geus kitu kumaha?" kuring nanya deui ka pamajikan, beuki panasaran.
Tayohna, pamajikan kuring nanyakeun deui ka tukang warung. Tukang warung ngintip deui. Dibéjakeun ka pamajikan. Terus ditepikeun ka kuring.
Cenah, ceuk incuna, upama Si Aki tas ceurik, manéhna sok nyusutan cipanonna. Gancang kaluar ti kamarna, koréléng ka hareup. Hég cindutrung deukeut gebyog warung bari melong ka imah kuring.
Nyaho yén manéhna ngadagoan sugan pamajikan kuring bijil ti imah. Hayangeun neuteup sakeudeung, sarérét baé, da apan Si Aki sok gancang abus deui ka imah, upama pamajikan kuring nénjo manéhna téh.
Deudeuh teuing Aki. Pék baé pamajikan kuring teuteup sing leleb. Peupeuriheun waruga  atuh ngolotan, haté mah ulah. Kuring hayang tetep milu ngajaga sangkan haté Si Aki ulah kabawa kolot.
“Kumaha ari geus papanggih jeung di dinya?” Kuring nanya ka pamajikan. Ku sora nalungtik.
Lir nu katalatahan ku Jéndral. Pamajikan kuring tuluy nanyakeun deui ka tukang warung. Tukang warung asa katalatahan ku ibu pejabat tinggi, gancang ngintip deui Si Aki.
Cenah, ceuk incuna, upama Si Aki tas papanggih jeung pamajikan kuring, manéhna sok gancang ngaringkeb manéh deui. Sok tuluy saré bangun tibra.
 Enya Aki, saré sing tibra. Sing ngimpi nu éndah nu dipapaésan ku kekembangan nu mangkak dalapan puluh taun nu geus kaliwat. Sing mindeng baé papanggih jeung pamajikan kuring, sanajan bari maling-maling. Kuring hayang milu mépéndé Aki, mangmukakeun panto impian rumaja nu seungit ngadalingding.
“Kumaha ari geus saré? Ari geus hudang kumaha?” kuring nanya ka pamajikan ku sora nu hayang gentak dijawab.
Pamajikan ka tukang warung. Tukang warung ngintip Si Aki.
Cenah, ceuk tukang warung, upama Si Aki hudang tas saré tibra, manéhna katémbongna bangun seger pisan. Bangun gumbira deuih. Maké sok didurirangan sagala, cenah.
Tétéla Aki, dang durirang mending gé ngahariring. Alam dunya téh pinuh ku lagu nu matak kelar, jeung nu matak gahar. Ngolotan mah keun baé, asal haté tansah genah jeung sugema. Kuring hayang nyugemakeun Aki.
Hayang supaya kasugemaan Aki waktu kauntun tipung katambang béas kalaksanakeun ka anak oah téa aya kénéh sambunganana nepi ka ayeuna. Pagawéan haté micinta hiji awéwé téh ulah kahalangan ku pédah geus séngsérang padung. Sangkan hirup lain ngan keur dahar jeung gering wungkul tapi jangeun miara kalanggengan asih saméméh umur aya nu maut.
TINA obrolan Si Aki, kuring jadi nyaho yén anak oah téh tungtungna mah dikawin ku manéhna. Sanggeus ngarandapan peurih jeung peurih demi kaasih. Mitohana anu baréto kungsi ngabajég sukuna, teu bisa majar kumaha, lantaran anakna kabuktian maskét pisan ka Si Aki. Diomongkeun mah diomongkeun ku batur, naha maké daék ngawin anak oah nu sakitu gangasna. Tapi tétéla manéhna geus mikir wening pisan.Yén kacintaan mah cai. Yén kagoréngan mitoha mah minyak. Pisahkeun, sarta bakal tetep misah, antara cai jeung minyak, sanajan disalumurkeun. Manéhna nginum cai nu aya di luhurna, lain rék ngaregot minyak nu aya di handapna. Enya bener, kitu.
Teu ditelek nepi ka bubuk leutikna kumaha sarsilahna nu matak Si Aki bisa meunangkeun anak oah téh. Ngan ukur dicaritakeun ku manéhna yén kakara harita timbulna "rasa bogoh ka awéwé” téh. Mun dina kadaharan mah karasa uyah asemna. Tapi hanjakal, cenah, teu lila. Rarasaanana téh ngan tiba sajorélat, lir kingkilaban. Ngan sataun satengah, tina umur saratus taun, manéhna boga rasa bagja nyandingkeun pamajikan nu dipitresna téh. Bener ngan sakolépat, ngan hiji satengah persén tina hirupna nepi ka ayeuna.
"Aki dibajég deui baé," cék manéhna bari tuluy ngohkoh nepi ka bengkung, malah nepi ka murutput. "Hapunten, Adén," cenah bangun éraeun.
"Ku saha Aki dibajég deui téh?" kuring gancang nanya supaya manéhna ulah katutuluyan ngarasa wirangna. "Ku mitoha Aki?"
"Sanés, Adén," tembalna, "ku Si Sabra, oah ngora ti Cibendul."
"Ku naon?"
"Manéhna bogoheun ka pamajikan Aki."
" Kapaksa papisah cenah Si Aki jeung pamajikanana téh. Manéhna gering mangbulan-bulan, pamajikan aya nu ngiwat. Pisah pikeun saterusna bari ninggalkeun panineungan anu salawasna mangkak baé dina haténa. Tug nepi ka ayeuna. Bari nyaho deuih yén ituna ogé sarua beuratna.
"Leres Adén ituna gé beurateun ka Aki?” manéhna bet nanya.
"Tangtos,” walon kuring ku sora yakin.
"Tangtu beurateunana. "Hiji awéwé anu disamber ku heulang, ku hiji lalaki nu teu dipikacinta, nepi ka téga. Caritakeun ku kembang kacintana téh. Tapi upama teu bisa, caritakeun ku tambang baé. Manéhna bibilasan, ku tambang lulub, dina dahan namnam.
"Tangtos beurateunana," omong kuring sakali deui ngayakinkeun manéhna lantaran kuring beuki yakin.
Sanggeus nyaho riwayatna kitu, kuring beuki ngarasakeun ka manéhna. Diiklaskeun beungeut pamajikan kuring jadi pangeunteupan teuteupanana. Itung-itung neuteup potrét jungjunanana baheula. Teu dikorétkeun ku kuring pamajikan jadi média pameuntasan haténa ka abad kasalapanwelas, waktu manéhna keur ngora, jaman tai kotok dilebuan. Ku kituna kuring geus méré sumbangan ka manéhna. Sumbangan anu basajan pisan, tapi anu langka. Jeung bisa jadi anu gedé hargana pikeun manéhna mah. Pikeun kuring ogé gedé hartina, lantaran kuring jadi nyaho yén dina diri aki-aki saperti manéhna aya hiji kaéndahan.
Dosa anu ngaruksak kaéndahan mah. Saperti kaéndahan nu nyangkaruk dina haté kuring, upama neuteup buyut Si Aki. Budak awéwé umur tujuhwelas taun, pakulitanana hideung santen, buukna panjang, manis.
Jiga saha?
Jiga pamajikan kuring baréto, keur di SGB.
Nya kitu Aki, urang sarua pada lalaki anu seja ngahirupkeun rasa bari teu mikiran umur. Jeung urang pada lalaki anu boga tipeu satia kana keureutan nu sarua hideung: hideung santen. Taya deui, iwal ti kitu kasimpulan kuring. Peun. Kasimpulan nu teu kudu ditepikeun ka Aki Warung, da manéhna ogé jigana mah geus surti. *

Huldi Tekila Kénging Shohiba Nu’man

Carpon
Huldi Tekila
Kénging Shohiba Nu’man

HAREUPEUN kota panungtung. Éta lalaki ngajega. Buukna kusut, kulawu, tingkumelab dina soré nu halimunan. Leungeun kéncana gumeter nyepengan salambar peta. Sedeng leungeun katuhuna ngeukeuweuk iteuk lestreng nu boa sakolot reujeung lalampahanana. Manéhna meureumpkeun panonna, nyusul ronghéap nu sakitu jerona. Aya alum nu laju nyingray tina riukna. Dumadakan karasa hampang. Taya deui bangbaluh nu ngabeungbeuratan dadana. Sagalana baris dipasrahkeun. Ayeuna. Di dieu pisan. Di kota panungtungan. Taya deui geusan pangjugjugan. Mangabad-abad léngkahna baris dipungkas di ieu kota. Anapon timu atawa henteu kana tujuanana, manéhna geus teu ieuh paduli.  
Éta lalaki ngarasa yakin yén tujuan lalampahanna geus éséd jauh ti mula. Ieu carita geus lain deui soal panglawungan, atawa kasatiaan antara jangji jeung cinta. Saeutik-saeutik tujuanana geus obah bareng jeung beurat léléngkahna. Obah ngajadi hiji obsesi. Obsesi nu beuki ngagalura dina sangkaanana. Sangkaan nu geus méré tanaga pikeun neruskeun lalampahanana. Manéhna ngan saukur hayang ngabuktikeun, naha enya awéwé beubeulahan haténa ngilu ngadahar buah larangan nu dipangmetikkeun ku manéhna? Atawa boa ngadon hianat, ngantepkeun dirina ngadahar tiheula, laju ragrag ka alam dunya, sedeng éta awéwé teu pisan ngilu ngasaan kana éta buah mamala? Naha enya éta awéwé sanasib cara dirina. Asruk-asrukan di dunya nu sakieu teu pikabetaheunana, kadungsang-dungsang silih téangan. Atawa boa, inyana mah keur ngeunah-ngeunah lalanggiran di sawarga?   
Tapi éta lalaki geus teu ieuh paduli. Sab di kota ieu pisan baris nimu pijawabeunana. Geusan manéhna neangan bukti. Bukti nu baris mungkas ieu carita.  
*
Kapisah ku jalan taneuh, wangunan baheula ngabérés paeunteung-eunteung. Dingdingna weweg méh sarimbag. Dijarieun tina batu. Lumukut. Halimun anu turun soré harita, bangun nu nambah geueuman kaayaanana. Lir kangungun nu rébuan taun silih singhareup. Sanajan tina ukiran nu kapanggih dina tihang gerbangna mah, katingali kénéh sesa-sesa kajayaan. Siga nu ngahaja diwangun pikeun nyambut sémah nu bakal datang. Sémah nu tangtuna istimewa keur pangeusina. Enya. Horéng ngan saukur kota leutik. Ngan aya hiji jalan taneuh nu manjang ti tebéh wétan saméméh mobok di tungtung kulon. Taya pisan sisimpangan. Taya pisan gang. Kawasna mah moal butuh waktu lila pikeun mapayan suklak-siklukna.  
Cara sasari, éta lalaki baris ngamimitian panalungtikanana ti hiji bar. Tempat saban rusiah bisa ditaur ku sagelas inuman. Tempat nu cocog pikeun jalma deungeun siga dirina ngawanohan kaayaan. Tempat kaum lalaki nu ngadon weureu. Miceun karipuh ti panggawéan. Lalaki weureu nu sok rajeun ngalindurkeun mangpirang ngaran. Ngaran awéwé. Ti mimiti nu timpuh linuhur tepi ka nu jeté gelényé. Ngaregepkeun sakur paguneman bari miharep hiji ngaran sugan nyempil dina obrolan maranéhna.
Siga ayeuna. Éta lalaki ngajega di hareupeun pantona. Lapat-lapat wirahma gitar jeung harmonika. Ditimpahan ku sora-sora nu ngadon surak. Dampal sapatu tingkedeplak. Sada nu keur ngaréngklak. Éak-éakan maturan biduan nu ceuceuleuweungan. Manéhna ngarandeg sajongjonan. Rémana gumeter ngarawél gagang panto. Saméméh dileupas deui. Sabil. Aya bingbang nu nyaliara. Rasa geumpeur minuhan hariguna. Geumpeur nu sarua cara nu karasa ti heula. Basa manéhna ngadahar buah larangan téa. Rasa geumpeur nu laju ngadesek dirina sangkan ngadunga. Manéhna sadar. Geuning geus sakitu lilana. Ti saprak kajadian di sawarga. Manéhna geus teu pernah ngarérét deui langit. Bakating ku éra. Tapi ayeuna. Naha bet jorojoy sono. Sono nu kacida hayang ngadangahkeun sirahna. Seja mapatkeun dunga.
Basa rekét pantona muka, ana jep baé. Nu éak-éakan dumadak simpé. Satukangeun remeng-remeng jeung pabuisna haseup udud, panon-panon tingpalencrong. Teu leupas neuteup ka nu lalaunan ngaléngakahkeun sukuna. Bati truk-trékna léngkah jeung sora iteuk nu atra. Estu teu basajan kadéngéna. Sada léléngkah kuda pinceg. Kaayaan di éta rohang beuki simpé, manéhna ngarasa hémeng. Aya nu anéh tina saban panon nu tingpalencrong. Mangyuta tempat geus kasindangan, manglaksa adat jeung pasipatan saban wewengkon geus kaalaman. Tapi da, asa teu cara ayeuna. Paneuteup seukeut nu lain ngan saukur panyambutan keur jalma deungeun. Asu ku keueung. Manéhna manggihan kolébat eunteung. Dina célak panon saban jalma nu keur ngarawaskeun.    
*
 
Saban asup ka hiji bar, taya deui tempat nu paling merenah keur dirina iwal ti diuk di jurueun méja bartérnder. Bari ngareureuhkeun kacapéna, éta lalaki baris mesen sagelas inuman. Teu jadi sual inuman naon nu rék diasongkeunana mah. Bongan geus taya pangaruhna. Ti saprak kajadian harita, sagala inuman geus teu mampuh deui ngaweureukeun pikirna. Malahan mah taya deui inuman nu bener-bener bisa ngusir rasa hanaangna. Angar tikoro salalawasna. Angot ka béh dieunakeun, inuman teu leuwih ti cai pepeling. Ti leguk ka leguk bati pangwilujeng keur dirina sorangan, sab geus mampuh nganggeuskeun beuratna hiji lalampahan. Méméh neruskeun ka lian geusan.
Nya kitu. Mun kabeneran diuk palebah dinya, manéhna sok rajeun ngarasa jongjon. Salian luput tina perhatian pribumi, éta lalaki bisa rinéh ngawaskeun kaayaan bari maok déngé paguneman. Ti lebah dinya pisan, nu kaluar jeung nu asup ka éta bar bakal éstra katingalina. Orokaya. Soré ieu manéhna keur teu jamuga. Korsi di jurueun éta méja geus aya pangeusina. Hiji pamuda. Awakna rengkung lir ngahiji jeung tulang korsi. Buku kandel nu muka dina lahunanana jelas-jelas teu keur dibaca. Panonna mencrong siga nu séjénna. Neuteup seukeut ka éta lalaki. Lir eunteung nu ngolébatkeun kalangkang dirina.    
Nya wayahna, manéhna kudu sugema ngadiukan korsi nu aya. Persis di tengah-tengah méja bar nu panjang ukuranana. Sedeng kaayaan beuki réhé. Eta lalaki dumadak ngarasa guligah. Saban panon teu leupas nunutur réngkakna. Keteg jajantungna ngerepan. Boa ayeuna pisan nincak mangsana, ceuk keretegna. Mangsa bubukti nu dianti-anti, boa datang leuwih téréh batan sangkaanana. Tapi manéhna geus taki-taki. Sadar. Di dieu pisan kota panungtungan. Geusan ahir tina sagala lalampahan. Bati sadrah kana sagala manawa nu baris karandapan poé ayeuna.
Sanggeus nyarandékeun iteukna, éta lalaki méré isarat ku curukna. Seja mesen sagelas inuman. Tapi bartérder kalahka siga nu liwung. Panonna teu reureuh luluncatan, antara si lalaki jeung saban jalma nu aya di éta rohang.  
“Huldi Tequila!” jorowok hiji sora. Si lalaki ngarénjag. Ray pias demi ngadéngé éta kecap. Nyeblak. Tingsariak saawak-awak. Lalaunan manéhna ngalieuk, maksud néangan sungapan éta sora. Tapi nu kapanggih iwal ti jirim-jirim nu beuki deukeut. Saban panon neuteup seukeut. Eunteung sakuriling awakna. Beuki atra. Kalangkang dirina beuki kerep tingkolébat dina panon saban jalma.
“Asongkeun Huldi Tekila!” lalaki lintuh tengah tuwuh nu horéng nyoara.
“Kitab Kasatiaan, Saratus Hiji Kosong Tilu. Indung kami kungsi nyarita,” pamuda rengkung nu titadi diuk di jurueun méja mimiti nyoara. Laju nangtung, husu naker macakeun eusi buku nu aya dina tanggeuyanana, “Dina soré nu halimunan, hiji lalaki baris datang ti arah-arah kaluarna panon poé. Inyana baris datang kalayan léngkah lir kuda pincang,” éta pamuda teu kebat neruskeun maca, kaburu katémpas ku hiji sora,
“Can tangtu!” hiji kolot seseledek, “Can tangtu manéhna!” bari nyuay-nyuaykeun riungan. “Omat, lur! Urang kudu gumati! Sawatara lalaki geus datang kalayan ciri nu sarua. Ngakukeun Bapa urang sadaya. Horéng teu leuwih ti tukang tipu nu sakadar panasaran hayang ngasaan cai Huldi Tekila!” hoshosan manéhna ngingetkeun balaréa. Saeusi rohang laju gumuruh. Saban jalma tinggerendeng kalayan pamanggihna séwang-séwangan.
“Ki Olot bener! Ki Olot bener!” jorowok barténder bari ngetrukkeun slokina luhureun méja. Ngajempékeun nu keur galuntreng harita. Sanggeus papada jempling, manéhna neruskeun cacarita, “Urang kudu bener-bener yakin saméméh ngasongkeunana. Masing inget, sasadiaan Huldi Tekila urang ngan cukup keur salegukeun!”
“Saratus Hiji Kosong Lima. Indung kami kungsi nyarita,” pamuda rengkung neruskeun deui macana, “Mun maranéh ngarasa bingbang, asongkeun baé cukup ku salegukan. Mangka cukup keur maranéh hiji harepan, keur inyana ujian kasatiaan.”
“Demi Indung saréréa! Pan éta pisan nu teu weléh dilakukeun ku urang? Saban aya lalaki deungeun nu datang, diasongan. Tapi mana buktina? Cai Huldi beuki nyaatan. Tapi nu ngaran bapa teu ieuh mulang. Yeuh, nu dibutuhkeun ayeuna mah iwal ti kayakinan! Hiji kayakinan!” Ki Olot keukeuh jeung pamanggihna. Rohangan gumuruh deui.
“Asongkeun ka éta lalaki!” sora awéwé dumadak nyarita. Jempling saharita. Beungeut-beungeut laju dangah. Nuturkeun truk-trékna léngkah. Antaré naker nurunan anak tangga. Si lalaki bangun nu reuwas. Riukna dumadak pias. Ratug jajantungna méhméhan urug basa katingali ku manéhna tungtung gaun buludruna nu nyapuan tangga. Éta pisan. Gaun pulas héjo nu dipaké harita. Mangsa panungtungan maranéhna lawung di sawarga. Saeutik-saeutik jirimna beuki atra. Jajantungna beuki ratug nabeuh hariguna. Bati kasima. Basa éta awéwé nyampeurkeun manéhna. Gusti! Kageulisan nu abadi. Badis taya nu robah. Abad-abad lir mupusan jarakna. Dumadakan teu karasa. Lalampahan nu kacida panjangna teu leuwih ti sakiceup nétra. Masih seger dina ingetanana. Siga nu karék kamari maranéhna papisah, dipiceun ti sawarga. Manéhna laju cengkat. Panonna ngarakacak. Teu kuat. Hayang nangkeup bébéné haténa. Meupeuskeun kakangen nu ngagalura jeroning dada. Tapi kacida kuciwana basa beuki atra paromanna. Horéng éta awéwé lain jinisna. Lain nu salila ieu ditéangan ku manéhna. Rupana badis sarimbag. Tapi lain. Manéhna yakin kalayan haté jeung panonna. Éta awewe lain beubeulahan haténa.
“Gaun, gaun éta. Manggih ti mana?” Si Lalaki nanya. Sorana peuyeuh. Hihideung panonna endeur. Nahan cimata.
“Ieu gaun titinggal indung kami. Turun tumurun. Sing saha baé anak awéwé nu kapilih boga hak pikeun maké salila hirupna. Kabeneran kami nu kiwari kapilih. Geus méh tujuh taun kegegelan ku ieu pusaka,” ceuk éta awéwé nyaritakeun sasakalana. Kalayan timpuh. Sikep nu beuki ngingetkeun ka bébéné haténa. Nyungkrukkeun si lalaki ka dasar jungkrang kakangenna.
“Terus, di mana ayeuna? Di mana kuring bisa manggihan indung maranéh?” Si Lalaki bangun nu kacida panasaranna.
“Anjeunna pupus sarebu taun katukang,” ronghéap éta awéwé bari panonna teu reureuh ngulincer. Nyaliksik riuk lalaki nu keur disanghareupanana.
“Duh, Gusti...,” éta lelaki bati cindeluk. Gumuruh hariguna kadengé ka sakuliah rohang. Lalaunan manéhna ngangkatkeun sirahna. Panonna beueus. “Béjakeun! Béjakeun ka kami. Di mana indung maranéh dikurebkeunana?” guligahna pohara. Panonna kumaléntab lir budah sagara.
“Hampura. Tapi anjeun kudu nginum heula cai kabuyutan. Huldi Tekila. Ngan éta hiji-hijina cara. Mun enya anjeun bapa kami, mangka baris nimu pajaratan anjeunna,” éta awéwé neuteup seukeut ka Si Lalaki, malikkeun awakna, laju cacarita ka sakabéh nu aya, “Mun aranjeun hayang kayakinan, ayeuna pisan waktuna. Cuang saksian ku saréréa. Cai Huldi sina diinum ku ieu lalaki!”
“Anjeun geus narohkeun balukar nu pohara gedéna, Nyimas! Timana anjeun nyaho yén ieu lalaki lain tukang tipu?” Ki Olot masih keukeuh kana pamadeganana.
“Kitu pisan, Aki...,” ceuk éta awéwé bari jeung imut, “Tapi, dalah dikumaha. Rék naon baé hasilna engké, urang bakal tetep nyicingan dina hiji kayakinan. Mun téa ieu lalaki nyata-nyata bapa urang, mangka bukti sagala ucapan indung nu tinulis dina kitab kabuyutan. Yén bapa urang bakal datang dina wayah nu geus ditangtukeun. Sabalikna, mun ieu lalaki ngan saukur jalma nu caliweura, orokaya, hiji-hijina harepan baris ngahiang bareng jeung béakna sasadiaan cai Huldi urang. Tapi tong matak ring-rang. Sab urang bakal bebas, mileupas tina sagala cangreudan panyapa mangsa. Baris ngaléngkah kana kayakinan anyar. Teu kudu tugur saumur-umur. Nganganti jirim bapa nu pamohalan datangna,” ungkarana gumalindeng lir nu nyihir saban ceuli. Aya kasadaran nu laju kahudang di éta rohang. Panon-panon ngarakacak. Laju nungtutan peupeus. Hiji-hiji pating aringhak.
*
 
Éta lalaki menekung. Neuteup botol beureum hareupeunana. Jalma-jalma di éta bar ngariung ngurilingan manéhna. Saban paroman bangun nu panasaran. Pinuh ku pangharepan. Ngadagoan hiji kajadian nu didagoan salila hirup maranéhna. Basa botolna laju dibuka, sumeleber ambeu sawarga. Seungit nu taya papadana. Seungit bihari nu mulangkeun panineungan nu maha éndah. Manéhna bati peureum. Nyeuseup sagala tapak. Ti tempat ka tempat. Ti lacak ka lacak. Ngitung undur lalampahan. Ti panineungan ka panineungan. Nyah beunta. Panonna beueus. Botol diteuteup sakedapan. Gap. Lekik! Béak ku salegukan.
Enya baé. Uleng. Matak musna sagala lara. Estu ni’mat nu sarua. Siga nu baheula dirasakeun di sawarga. Manéhna imut. Bungah amarwatasuta. Sangkaanana geus ngabukti. Yén bébéné haténa teu pernah jalir pasini. Ngemplong. Sirahna karasa hampang. Kumalayang. Kumalayang jeung jirimna. Laju ngajaul, nubrukan lalangit. Méméh nobros ka jomantara.
 “Bukti ayeuna mah! Kami lain anak-anak jadah. Lain anak-anak jadah!” pamuda rengkung kacida béragna. Jojorowokan di antara jalma-jalma nu keur ngaringhak. Rambay cimata. Dangah. Nyaksian bugang nu beuki ngaleutikan. Ngalanglaung ka jauhna. *

Perihal Jama’ Ashar dengan Jumat Bagi Musafir


Salah satu persoalan fikih yang menjadi persoalan dan hangat diperdebatkan adalah tentang jama antara salat Ashar dengan Jumat bagi musafir. Para ulama berbeda pendapat terkait hal tersebut, ada yang membolehkan dan adapula yang meniadakan. Dewan Hisbahpun merespon dengan menjadikannya sebagai tema Sidang Dewan Hisbah pada tahun 2016 dengan hasil kesimpulan, pertama,  Jama Ashar dengan Jumat tidak diyariatkan, kedua, Salat Ashar pada waktu Zuhur bagi Musafir diperbolehkan.

Disamping itu, pembahasan dalil-dalil mengenai jama ashar dan Jumat ada dalam buku 10 Masalah Seputar Salat dan Isbal Vol. 1 oleh Dewan Hisbah yang diterbitkan oleh Persis Pers.
Jika diperhatikan secara sekilas, antara diktum pertama dan kedua seolah bertentangan, namun jika diteliti lebih jauh, sebetulnya keduanya tidak bertentangan, namun saling mendukung satu sama lain, sebagai konsekuensi istidlal yang digunakan. Tulisan berusaha menambah khazanah serta menjelaskan duduk persoalan dan bagaimana analisis ushulfiqhnya sehingga sampai pada kesimpulan diatas. Adapun analisisnya sebagai berikut :

Analisis sabab ; Hadirnya Waktu Salat Sabab kewajiban Salat

Sabab adalah apa yang memestikan dengan eksistensinya ada dan ketiadaan hukum, ada sebab maka ada hukum, ketiadaan sebab maka tidak ada hukum. contohnya perbuatan zina, memestikan hukuman had bagi pelakunya, deraan bagi yang belum menikah dan rajam bagi yang sudah menikah. Adapun terkait dengan salat fardu, maka sababnya adalah hadirnya waktu salat. Adapun yang menjadi argumentasinya adalah sebgai berikut, pertama Firman Allah surat al-Isra ayat 78

أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْءَانَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْءَانَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا
Dirikanlah shalat dari sesudah matahari tergelincir sampai gelap malam dan Qur`anal fajri. Sesungguhnya Qur`anal fajri itu disaksikan (QS. Al-Isra`: 78)

kedua, surat an-Nisa ayat 103

إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا
“Sesungguhnya shalat itu adalah fardhu/wajib yang ditentukan waktunya atas orang-orang yang beriman”.(QS. An Nisa’ : 103)

ketiga, hadis dari sahabat Abdullah bin Amr Rasulullah Saw bersabda :

وَقْتُ الظُّهْرِ إِذَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَكَانَ ظِلُّ الرَّجُلِ كَطُولِهِ مَا لَمْ يَحْضُرْ الْعَصْرُ وَوَقْتُ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَوَقْتُ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَغِبْ الشَّفَقُ وَوَقْتُ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ الْأَوْسَطِ وَوَقْتُ صَلَاةِ الصُّبْحِ مِنْ طُلُوعِ الْفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعْ الشَّمْسُ فَإِذَا طَلَعَتْ الشَّمْسُ

"Waktu shalat Dhuhur adalah jika matahari telah condong dan bayangan sesorang seperti panjangnya selama belum tiba waktu shalat Ashar, dan waktu shalat Ashar selama matahari belum menguning, dan waktu shalat Maghrib selama mega merah (syafaq) belum menghilang, dan waktu shalat Isya' hingga tengah malam, dan waktu shalat Subuh semenjak terbit fajar selama matahari belum terbit, jika matahari terbit, maka janganlah melaksanakan shalat, sebab ia terbit di antara dua tanduk setan. ( HR Muslim : 996)
Secara analisis hukum wadh’i, waktu salat tersebut merupakan sebab adanya kewajiban salat fardlu, misalnya terbit fajar menjadi sebab adanya kewajiban salat subuh, tergelincir matahari merupakan sebab adanya kewajiban salat zuhur.

Analisis Salat pada waktunya sebagai Azimah dan dan kebolehan Jama sebagai Rukhsah

Azimah adalah hukum asal yang berlaku umum, sedangkan rukhsah adalah pengecualian dari hukum asal berdasarkan dalil atau alasan tertentu. Dalam kasus salat, pelaksanaan salat fardu pada waktu yang ditentukan, termasuk dalam kategori azimah. Sedangkan kebolehan pelaksanaan salat ashar pada waktu zuhur (jama taqdim) atau sebaliknya (jama ta’khir) termasuk kategori rukhsah. perlu diketahui, hakikat Jama salat maksudnya ialah menjama’ waktu salat sebagai sebab lahirnya kewajiban salat yang disyariatkan yaitu Jama’ waktu Zuhur dan Ashar serta Magrib dan Isya. Adapun yang menjadi dalil rukhsah Jama Berdasarkan hadis dari sahabat Ibnu Abbas Ra :

جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ فِى غَيْرِ خَوْفٍ وَلاَ مَطَرٍ

”Rasulullah shallallahu ’alaihi wa sallam pernah menjama’ shalat Zhuhur dan Ashar serta Maghrib dan Isya di Madinah bukan karena keadaan takut dan bukan pula karena hujan.” (H.R. Muslim, Sahih Muslim, 2/152)

Jama waktu salat itu hanya terbatas pada zuhur dan ashar serta magrib dan isya, baik taqdim maupun ta’khir. Praktik pelaksanaannya lebih utama langsung berurutan, misalnya salat zuhur kemudian salat ashar, namun jika ada jeda salatnya tetap sah. Dari keterangan diatas, maka ditegaskan bahwa jama’ itu pengertiannya bukan jama salat, tapi jama’ waktu salat sebagai sabab, sehingga melahirkan kewajiban salat sebagai akibat hadirnya waktu salat.

Analisis Istishab dalam masalah ibadah

Istishab adalah menyatakan tetap berlakunya hukum sebelum ada hukum baru yang mengubahnya. misalnya Asal dalam masalah muamalah adalah boleh, kecuali ada dalil yang mengharamkannya. begitu pula dalam masalah makanan, asalnya halal kecuali ada dalil yang mengharamnnya. Adapun dalam masalah ibadah maka, pertama asalnya adalah terlarang kecuali ada dalil yang memerintahkannya. kedua, asalnya tawaquf atau diam tidak mengamalkan, kecuali ada dalil yang memerintahkan. ketiga, asalnya ittiba’ artinya apa yang ada dalilnya maka dilaksanakan, adapun yang tidak ada dalilnya tidak dilaksanakan.  berikut adalah kaidahnya

الأصل في العبادة الحظر والتوقيف
Asal dalam ibadah adalah terlarang dan berhenti (sampai ada dalil yang memerintahkan) (Talwih al-Afham, 3/27)

الأصل في العبادة الإتباع
Asal dalam ibadah adalah sekedar mengikuti (al-Bid’ah al-Syar’iyah, 1/53)

Dalam kasus menjama ashar dan Jumat bagi musafir, kami belum menemukan dalil baik yang sahih maupun yang sarih. Karena itu bagi yang berkeyakinan adanya dalil dalam kasus tersebut, maka wajib mengemukakan dalilnya.
Batalnya Qiyas antara Jumat dan Zuhur
Ada Sebagian ulama yang membolehkan dengan argumen mengiyaskan antara ibadah Jumat dengan Zuhur. Padahal keduanya ibadah yang berbeda kaifiyatnya, karena itu tidak dapat diqiyaskan.

Memang waktu Jumat itu sama dengan waktu zuhur, namun keduanya melahirkan kewajiban yang berbeda, jika hadir waktu Jumat, maka kewajibannya salat Jumat, bagi mukallaf Jumat, sedangkan waktu Zuhur melahirkan kewajiban salat zuhur bagi mukallaf salat zuhur. Seandainya dapat dijama’ taqdim antara Ashar dan Jumat, maka konsekuensi logisnya boleh menjama’ atau melaksanakan salat Jumat pada waktu ashar, fikihnya menjadi ganjil. Adapun yang menjadi sandaran kaidah dalam persoalan ibadah ini adalah tidak ada qiyas dalam ibadah. kaidahnya sebagai berikut :
لا قياس في العبادات
Tidak ada qiyas dalam Ibadah (Ushul Fiqh ‘Ala manhaj ahli al-hadist, 52)

Analisis Dalalah Manthuq Sarih, Salat Ashar pada waktu Zuhur

Manthuq sarih adalah analisis lafaz yang maknanya tegas sebagaimana yang ditunjukan oleh lafaz itu sendiri. Dalam kasus jama’ Ashar dan Jumat ini kami menemukan dalil sarih bahwa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wa sallam pernah salat Ashar pada waktu zuhur dalam keadaan safar, berdasarkan keterangan dari Jabir bin Abdillah ketika haji wada’

فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِى فَخَطَبَ النَّاسَ …ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا…

Kemudian beliau datang ke sebuah lembah (Arafah) dan berkhutbah kepada manusia….kemudian beliau salat zuhur, lalu salat Ashar dan tidak salat diantara keduanya (H.R. Muslim, Sahih Muslim, 4/39)

Bagi musafir yang memilih melaksanakan salat Jumat, maka tidak ada salat zuhur baginya. Namun waktu zuhur tetap ada atau tidak menghilangkannya dengan sebab pelaksanaan salat jumat, sebagaimana adanya tetapnya waktu zuhur hari-hari yang lain.

Karena tetapnya waktu zuhur tersebut, maka waktu ashar dapat ditarik pada waktu Zuhur atau rukhsah jama’ taqdim tetap ada, walaupun kewajiban zuhurnya gugur. Namun jika musafir melaksanakan salat Zuhur, maka tidak ada masalah apakah akan melaksanakan jama taqdim maupun ta’khir, baik diqashar ataupun tidak, pada salat-salat yang dapat dijama dan diqashar.

Dengan demikian, bagi musafir yang jumatan, maka salat Jumat yang dilakukannya tidak ada kaitan dengan pelaksanaan salat Ashar waktu zuhur pada hari Jumat. kebolehan jama taqdimnya terkait dengan waktu salat zuhur, bukan dengan jumat maupun salatnya. Karena itu, bagi musafir yang berniat untuk salat Ashar pada waktu zuhur setelah salat Jumat, maka tidak menghalangi adanya sunat wiridan dan salat sunat ba’da Jumat yang bukan termasuk dalam salat sunat rawatib.

Perhatikan keterangan Atha sebagai berikut :

عَنْ عَطَاءٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : كَانَ إِذَا كَانَ بِمَكَّةَ فَصَلَّى الْجُمُعَةَ ، تَقَدَّمَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ، ثُمَّ تَقَدَّمَ فَصَلَّى أَرْبَعًا ، وَإِذَا كَانَ بِالْمَدِينَةِ صَلَّى الْجُمُعَةَ ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى بَيْتِهِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ، وَلَمْ يُصَلِّ فِي الْمَسْجِدِ ، فَقِيلَ لَهُ ، فَقَالَ : كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ ذَلِكَ

dari ‘Atha` dari Ibnu Umar dia berkata; Apabila di Makkah, dia mengerjakan shalat Jum’at, lalu maju kemudian dia mengerjakan shalat (sunnah) dua raka’at, sesudah itu beliau maju kembali dan mengerjakan shalat empat raka’at, apabila di Madinah, dia shalat Jum’at kemudian pulang ke rumahnya lalu shalat dua raka’at, dan tidak shalat di Masjid, lalu di beritahukan kepadanya, maka dia menjawab; “Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam juga melakukan hal itu.” (HR. Abu Dawud, Sunan Abu Dawud, 1/294)

Hadis diatas menunjukan Rasulullah Shallallahu alaihi wa sallam melaksanakan salat Jumat dan salat sunat setelahnya dalam keadaan safar. Dapat diketahui bahwa salat sunat ba’da Jumat bukan termasuk salat sunat rawatib. Karena itu, bagi musafir yang melaksanakan Jumat, kemudian berkehendak untuk menjama waktu salat Ashar dengan salat zuhur, maka praktiknya, setelah salat jumat, lebih utama, wiridan dan sunat terlebih dahulu kemudian salat ashar, lebih utama dengan cara diqashar.

Dengan demikian kesimpulannya, pertama, Tidak ada jama’ salat Jumat dan Ashar. Kedua, Bagi musafir, salat ashar pada waktu zuhur di hari jumat diperbolehkan. Ketiga, bagi musafir yang melaksanakan salat Jumat dan hendak melaksanakan salat Ashar waktu Zuhur, maka praktiknya salat Jumat, kemudian lebih utama wiridan dan salat sunat ba’da Jumat kemudian baru salat Ashar.

Mudah-mudahan bermanfaat.
Ginanjar Nugraha

ditulis di Majalah Risalah Bulan Januari 2020

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More